Γενική Γραµµατεία Έρευνας και Τεχνολογίας
Δ/νση Διεθνούς Ε&Τ Συνεργασίας
Τµήµα Διεθνών Οργανισµών
 
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
 
 
ΘΕΜΑ: «Δασικές πυρκαγιές στην Ελλάδα – Χρήσιµα δεδοµένα από τους δορυφόρους Παρατήρησης Γης του ΕΟΔ»
  
 
Οι πρόσφατες δασικές πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν στην περιοχή του λεκανοπεδίου της Αττικής καθώς και σε άλλες περιοχές της χώρας καταγράφηκαν από τους δορυφόρους Παρατήρησης της Γης, όπως είναι για παράδειγµα ο Envisat του Ευρωπαϊκού Οργανισµού Διαστήµατος (ΕΟΔ). 

Οι δορυφόροι Παρατήρηση της Γης (Earth Observation satellites) χρησιµοποιούνται, στις περιπτώσεις δασικών πυρκαγιών, για τον εντοπισµό σηµείων φωτιάς από το διάστηµα καθώς και για µια γρήγορη εκτίµηση της έκτασης των καµένων περιοχών.
Ένα από τα µεγαλύτερα προ?λήµατα κατά τη διάρκεια αλλά και µετά την εκδήλωση των πυρκαγιών είναι ο προσδιορισµός του µεγέθους των ζηµιών που σηµειώθηκαν και ο τρόπος εξέλιξής τους. 
 
Η ΓΓΕΤ, στο πλαίσιο της συµµετοχής της χώρας στον ΕΟΔ, χρηµατοδοτεί έργα που εντάσσονται στο πρόγραµµα GMES (Παγκόσµια Παρατήρηση και Παρακολούθηση για το Περι?άλλον και την Ασφάλεια), ένα από τα οποία είναι το RISK-EOS στο οποίο συµµετέχει η ερευνητικά οµάδα του Ινστιτούτου Διαστηµικών Εφαρµογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Η οµάδα αξιοποίησε τις δυνατότητες χρηµατοδότησης του προγράµµατος και ανέπτυξε, στα πλαίσια έργων επιχειρησιακής εφαρµογής όπως RISK-EOS, SAFER (Services and Applications for Emergency Support) και LinkeR (Supporting the implementation of an operational Global Monitoring for Environment and Security service in the field of emergency management), σειρά από προϊόντα και υπηρεσίες διαστηµικής τεχνολογίας, που υποστηρίζουν ενέργειες διαχείρισης καταστροφικών φαινοµένων δασικών πυρκαγιών.
Τα προϊόντα αυτά παραχωρούνται σε ευρύ σύνολο θεσµικών φορέων της χώρας όπως η Διεύθυνση Προστασίας Δασών και Φυσικού Περι?άλλοντος του ΥΠΑΑΤ, η Γενική Γραµµατεία Πολιτικής Προστασίας, οι Περιφερειακές και Νοµαρχιακές Αυτοδιοικήσεις, το Εθνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων, το Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας, και άλλοι.
 
Κατά την εφετινή περίοδο των πυρκαγιών, το Εθνικό Αστεροσκοπείο παρήγαγε και παρέδωσε στους προαναφερθέντες φορείς πλήρη και λεπτοµερή χαρτογράφηση των καταστροφικών συµ?άντων. Μέσω των συγκεκριµένων χρηµατοδοτήσεων της ΕΕ και του ΕΟΔ καθίσταται δυνατή η αποτίµηση των περι?αλλοντικών επιπτώσεων στις πληγείσες περιοχές και η εξαγωγή χρήσιµων συµπερασµάτων για µια αποτελεσµατική διαχείριση.
 
Επίσης ενεργοποιήθηκε η δυνατότητα δορυφορικής απεικόνισης της καταστροφής σε πραγµατικό χρόνο (rapid mapping) όταν οι δυνάµεις πυρόσ?εσης πάλευαν να καταστείλουν την πυρκαγιά.
Στις 23-08-2009, η Γενική Γραµµατεία Πολιτικής Προστασίας ζήτησε και ενεργοποίησε µέσω των προαναφερθέντων προγραµµάτων, αλλά και µέσω της Διεθνούς Χάρτας για το Διάστηµα και τις µείζονες καταστροφές (International Charter for Space and Major Disasters), τη συντονισµένη αξιοποίηση όλων των δορυφορικών συστηµάτων που περνούν επάνω από την χώρα µας, προκειµένου να συλλεχθούν εικόνες κατά προτεραιότητα και να επιτευχθεί η απεικόνιση της εν εξελίξει καταστροφής σε πραγµατικό χρόνο. Οι δορυφορικές απεικονίσεις και οι χάρτες που παρήχθησαν δίνονταν σε ηµερήσια ?άση στους διαχειριστές της κρίσης ως ένα πρόσθετο διαχειριστικό εργαλείο της κρίσης.
 
Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται στους ακόλουθους δικτυακούς τόπους:
 
1. ESA/Observing the Earth : http://www.esa.int/esaEO/SEM0S8H7KYF_index_0.html
2. International Charter for Space and Major Disasters : http://www.disasterscharter.org/disasters/CALLID_262_e.html
3. SAFER (Services & Applications For Emergency Response): http://www.emergencyresponse.eu/site/FO/scripts/myFO_contenu.php?noeu_id=80&page_id=61&lang=EN
4. DLR/Center for Satellite based crisis information/Emergency mapping and rapid monitoring : http://www.zki.dlr.de/applications/2009/greece/177_en.html  
 
Σηµειώνεται τέλος ότι η συµµετοχή του ΙΔΕΤ/ΕΑΑ στα προγράµµατα αυτά, συνετέλεσε στην ανα?άθµιση της σχετικής τεχνογνωσίας και στην ανάπτυξη πρωτοποριακής έρευνας στην χώρα µας στο συγκεκριµένο αντικείµενο, µε επακόλουθη τη δυνατότητα παροχής υπηρεσιών σε επιχειρησιακή ?άση. Ανα?αθµίστηκε ο ρόλος του Εθνικού Αστεροσκοπείου που σήµερα ως εθνικός κόµ?ος συλλέγει, παράγει, και αναδιανέµει τα σχετικά προϊόντα διαχείρισης στους τελικούς επιχειρησιακούς χρήστες.